N-acetylocysteina (NAC) – działanie wspomagające w endometriozie

Szukając informacji na temat polecanych suplementów w endometriozie, z dużym prawdopodobieństwem trafiłaś na zalecenia dotyczące stosowania N-acetylocysteiny (NAC). W tym artykule zebrałam dla Ciebie najważniejsze dane o tej substancji na bazie badań naukowych i doświadczeń pacjentek. 

N-acetylocysteina (NAC) – co to jest?

N-acetylocysteina, w skrócie znana jako NAC, to związek chemiczny będący pochodną aminokwasu cysteiny. Nie występuje ona naturalnie w żywności, więc możemy dostarczyć ją do organizmu wyłącznie za pomocą suplementów. Początkowo wykorzystywano ją w terapii zatruć paracetamolem oraz chorób układu oddechowego, w których dochodziło do nadmiernej produkcji wydzieliny – NAC jako środek mukolityczny, skutecznie ją rozrzedza i ułatwia usuwanie. W ostatnich latach coraz więcej mówi się o potencjale NAC w profilaktyce i leczeniu zaburzeń ginekologicznych oraz wspieraniu zdrowia reprodukcyjnego kobiet, a każdy rok to nowe odkrycia na temat jej prozdrowotnych właściwości. Badania naukowe potwierdzają zasadność i możliwość jej zastosowania w endometriozie w celu zmniejszenia objawów oraz spowolnienia progresji choroby.  Jeśli chorujesz na endometriozę, NAC może przynieść Ci naprawdę wiele korzyści – od redukcji dolegliwości bólowych, przez zmniejszenie torbieli endometrialnych, aż po większe szanse na zajście w ciążę. 

N-acetylocysteina (NAC) w endometriozie – działanie antyoksydacyjne

Działanie N-acetylocysteiny (NAC) w kontekście endometriozy jest wielotorowe, jednak najważniejsze jest to, że jest bardzo silnym przeciwutleniaczem. Oznacza to, że zmniejsza negatywne skutki stresu oksydacyjnego, który powstaje w naszym organizmie w odpowiedzi m.in. na nieprawidłową dietę, zanieczyszczenia środowiskowe, choroby, brak snu, czy stres emocjonalny. Wzrasta wtedy produkcja szkodliwych wolnych rodników, które uszkadzają komórki, a organizm nie jest w stanie samodzielnie ich zneutralizować. Wzmożony stres oksydacyjny jest jedną z cech charakterystycznych endometriozy, dlatego stosowanie antyoksydantów i stymulacja ich naturalnej produkcji w organizmie są bardzo istotne. 

Na czym dokładnie polega antyoksydacyjne działanie N-acetylocysteiny (NAC)? Głównym mechanizmem jest zwiększenie produkcji glutationu w organizmie. Glutation to główny endogenny antyoksydant, który odpowiada za równowagę oksydacyjną. Chroni m.in. komórki jajowe przed uszkodzeniami związanymi ze stresem oksydacyjnym, a tym samym zapobiega obniżeniu ich jakości – to bardzo ważne, jeśli planujesz ciążę po 30-35 roku życia. Dodatkowo NAC bezpośrednio wpływa też na neutralizację wolnych rodników i ochronę komórek przed ich negatywnym działaniem. 

N-acetylocysteina (NAC) w endometriozie – czy suplementy mogą zmniejszyć wielkość ognisk i torbieli endometrialnych oraz ból?

Działanie antyoksydacyjne NAC może przełożyć się na zmniejszenie wielkości zmian endometrialnych, a także zredukować dolegliwości bólowe. Potwierdzają to wyniki badania z 2023 roku. Jeśli chciałabyś zapoznać się z całą treścią badania, znajdziesz je pod tym linkiem:  https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10048621/. Poniżej przedstawiam Ci najważniejsze informacje na temat jego przebiegu i wyników, które mam nadzieję, pokażą Ci, jak wielki potencjał drzemie w N-acetylocysteinie. 

• W badaniu wzięło udział 120 pacjentek w wieku 18-45 lat. Każda z nich miała zdiagnozowaną endometriozę, nie była w ciąży, ani nie stosowała leczenia hormonalnego. 
• Pacjentki otrzymywały 600 mg NAC 3 razy dziennie przez 3 dni w tygodniu przez 3 miesiące. 
• Przed rozpoczęciem terapii i po jej zakończeniu oceniono stopień dysmenorhea (ból podczas miesiączki), dyspareunii (ból podczas współżycia) oraz występowanie przewlekłego bólu miednicy mniejszej za pomocą skali VAS. Jest to tzw. wizualna skala analogowa, która służy do subiektywnej oceny natężenia bólu. 
• Oceniono również wielkość torbieli endometrialnych, wykonując USG ginekologiczne. 
• Dodatkowo u pacjentek zweryfikowano konieczność przyjmowania leków przeciwbólowych z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) oraz poziom Ca125 we krwi.  Jest to marker nowotworowy, jednak jego obecność lub brak nie przesądza o diagnozie onkologicznej, ponieważ na jego poziom wpływają też choroby zapalne (m.in. endometrioza) oraz zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego.

Co zaobserwowano?

• Zmniejszenie bólu menstruacyjnego,
• Zmniejszenie bólu podczas stosunku,
• Zmniejszenie bólu w miednicy mniejszej, 
• Zmniejszoną konieczność stosowania leków przeciwbólowych, 
• Zmniejszenie rozmiaru torbieli endometrialnych,
• Zmniejszenie poziomu Ca125.

Co ciekawe, na początku badania 52 pacjentki zadeklarowały, że starają się o ciążę. Po 6 miesiącach terapii 39 z nich były już w ciąży. Dodatkowo na początku badania  Wnioski? NAC może przyczyniać się do zmniejszenia bólu, rozmiaru torbieli i poprawy płodności u kobiet z endometriozą. 

N-acetylocysteina (NAC) w endometriozie – wsparcie płodności 

Niestety endometrioza negatywnie wpływa na płodność. Jeśli planujesz ciążę, postaraj się nie stresować tym nadmiernie, ale potraktuj tę informację jako bodziec do działania – istnieje wiele strategii żywieniowo-suplementacyjnych, które zwiększają szansę na realizację Twojego marzenia. Jedną z nich jest właśnie suplementacja N-acetylocysteiny (NAC). Dzięki swoim właściwościom antyoksydacyjnym korzystnie wpływa na jakość komórek jajowych oraz… plemników. Warto więc rozważyć suplementację u obojga partnerów! 

N-acetylocysteina (NAC) w endometriozie – regulacja gospodarki hormonalnej  

N-acetylocysteina (NAC) pomaga w utrzymaniu równowagi hormonalnej. Jeśli borykasz się z endometriozą i PCOS, insulinoopornością lub hiperandrogenizmem, suplementacja NAC może okazać się bardzo wartościowa. Jak działa ta substancja w kontekście hormonów?

• Zmniejsza stężenie testosteronu we krwi,
• Poprawia insulinowrażliwość oraz reguluje poziom insuliny.

Dzięki temu pomaga przywrócić prawidłową owulację. Co więcej, suplementacja NAC daje podobne efekty w kontekście wspierania płodności i leczenia nieregularnych cykli poprzez regulację gospodarki węglowodanowo-insulinowej co metformina. Jednocześnie nie powoduje skutków ubocznych w postaci dolegliwości żołądkowo-jelitowych i nie pogarsza wchłaniania witaminy B12, co często dzieje się podczas farmakoterapii. 

N-acetylocysteina (NAC) w endometriozie – zastosowanie w nawracających poronieniach  

N-acetylocysteina (NAC) może przyczynić się także do zmniejszenia liczby poronień. Niestety ich ryzyko rośnie wraz z wiekiem oraz jest wyższe u kobiet zmagających się z endometriozą. Jeśli planujesz ciążę, zwłaszcza po 40 roku życia, warto rozważyć zastosowanie NAC w ramach profilaktyki nawracających poronień.

Suplementacja NAC w endometriozie – praktyczne wskazówki

N-acetylocysteina (NAC) nie występuje naturalnie w żywności, dlatego jeśli chcesz skorzystać z jej prozdrowotnych właściwości, musisz włączyć ją w postaci suplementów. O czym pamiętać, aby było to bezpieczne i skuteczne?

• W zależności od swoich potrzeb, wybierz suplement jednoskładnikowy, zawierający tylko NAC lub preparat złożony, który zawiera też inne składniki o działaniu antyoksydacyjnym. Możesz sprawdzić m.in. nasz kompleksowy preparat EndoBase. 
• Suplementy z N-acetylocysteiną są na ogół dobrze tolerowane, a dawki do 8 g na dzień rzadko powodują skutki uboczne. Jednak u niewielkiej części osób mogą wystąpić dolegliwości żołądkowo jelitowe takie jak nudności i wymioty. Obserwuj swój organizm i zwróć uwagę na ewentualne symptomy, które pojawią się po rozpoczęciu suplementacji, a następnie skonsultuj je z lekarzem. 
• Dotychczas nie wykazano interakcji NAC z żywnością, dlatego nie musisz wprowadzać specjalnych zmian w diecie. Jeśli jednak przyjmujesz jakiekolwiek leki, warto skonsultować się wcześniej z lekarzem, który Ci je zalecił, aby upewnić się, że takie połączenie jest w pełni bezpieczne. 

Jakie dawki NAC stosować w endometriozie? Według badań naukowych, w zależności od potrzeb, możesz zastosować następujące schematy.

• Współwystępujące zaburzenia hormonalne (PCOS) i problemy z owulacją: 1,2 g NAC dziennie od 3. dnia cyklu przez 5 kolejnych dni cyklu. Jeśli przyjmujesz leki np. letrozol lub klomifen, skonsultuj się z lekarzem. Badania pokazują, że połączenie tych leków z NAC jest bezpieczne i skuteczne, ale wymagana jest indywidualna ocena. 
• Zmniejszenie bólu i wielkości torbieli endometrialnych: 600 mg NAC 3 razy dziennie przez 3 dni w tygodniu przez 3 miesiące lub 600 mg NAC raz dziennie codziennie przez 3 miesiące.
• Zmniejszenie bólu podczas miesiączki: 600 mg NAC w połączeniu z 10 mg cynku, 25 mg bromeliny i 200 mg kwasu alfa-linolenowego przez 90 dni. 

• Profilaktyka poronienia w grupie ryzyka:  600 mg NAC i 400-500 mcg aktywnej postaci kwasu foliowego (5-MTHF) dziennie.

Kiedy uważać na suplementy NAC? Potencjalne przeciwwskazania do jej stosowania to choroby układu oddechowego, stany zapalne w obrębie żołądka i jelit oraz nietolerancja histaminy. Jeśli potrzebujesz wsparcia w doborze odpowiedniej diety i planu suplementacji, które będą wspierać Cię w drodze do lepszego zdrowia i samopoczucia, zapraszam Cię na konsultacje dietetyczne online w EndoMe. 

Podsumowanie

N-acetylocysteina (NAC) to suplement o bardzo dużym potencjale w procesie leczenia endometriozy. Ma silne działanie antyoksydacyjne, dzięki czemu może zmniejszać dolegliwości bólowe, wielkość zmian endometrialnych, a także poprawiać płodność i zwiększać szanse na zdrową ciążą. Jednocześnie jest to substancja bezpieczna, która rzadko powoduje skutki uboczne. Jeśli chcesz wspomóc swoją dietę i leczenie suplementacją, NAC to jeden z pierwszych preparatów, które warto rozważyć. 

Bibliografia:

1. Walczewsk S.N-acetylocysteina w praktyce klinicznej–właściwości, zastosowanie, działania niepożądane, https://pimr.pl/artykul.php?a=1530&key=3dade016d6088c610871b489e37b2dd1 [dostęp: 11.09.2025]
2. Chmurzyńska A. Stanowisko zespołu ekspertów na temat zastosowania N-acetylocysteiny w ginekologii i położnictwie, https://www.forumginekologii.pl/artykul/stanowisko-zespolu-ekspertow-na-temat-zastosowania-n-acetylocysteiny-w-ginekologii-i-poloznictwie [dostęp: 11.09.2025]
3. Anastasi E. Efficacy of N-acetylcysteine on endometriosis-related pain, size reduction of ovarian endometriomas, and fertility outcomes, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10048621/ [dostęp: 11.09.2025]
4. Estrada Z. Study of the recommended dosage of the N-Acetyl Cysteine, Alpha Lipoic Acid, Bromelain and Zinc preparation as a treatment for dysmenorrhea, https://www.walshmedicalmedia.com/open-access/study-of-the-recommended-dosage-of-the-nacetyl-cysteine-alpha-lipoic-acid-bromelain-and-zinc-preparation-for-the-treatme.pdf [dostęp: 11.09.2025]
5. Lete I. Effectiveness of an antioxidant preparation with N-acetyl cysteine, alpha lipoic acid and bromelain in the treatment of endometriosis-associated pelvic pain, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30007250/ [dostęp: 11.09.2025]
6. Atkuri K. N-acetylcysteine – a safe antidote for cysteine/glutathione deficiency, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17602868/ [dostęp: 11.09.2025]
7. Badawy A. N-Acetyl cysteine and clomiphene citrate for induction of ovulation in polycystic ovary syndrome: a cross-over trial. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17364286/ [dostęp: 11.09.2025] 
8. Salehpour S. N-Acetylcysteine as an adjuvant to clomiphene citrate for successful induction of ovulation in infertile patients with polycystic ovary syndrome, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22540635/ [dostęp: 11.09.2025]
9. Liu L. Delay in oocyte aging in mice by the antioxidant N-acetyl-L-cysteine (NAC), https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22357770/ [dostęp: 11.09.2025]
10. Javanmanesh F. A comparison between the effects of metformin and N-acetyl cysteine (NAC) on some metabolic and endocrine characteristics of women with polycystic ovary syndrome, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26654154/ [dostęp: 11.09.2025]
11. Pittaluga E. More than antioxidant: N-acetyl-L-cysteine in a murine model of endometriosis, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20655527/  [dostęp: 11.09.2025]
12. Porpora M. A promise in the treatment of endometriosis: an observational cohort study on ovarian endometrioma reduction by N-acetylcysteine, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23737821/ [dostęp: 11.09.2025]
13. Harlev A. Targeting oxidative stress to treat endometriosis. Expert Opin Ther Targets, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26256952/