Czym jest dyspareunia u kobiet z endometriozą?

Dyspareunia, czyli ból podczas seksu, to jeden z częstych objawów endometriozy. Związany jest m.in. z przewlekłym stanem zapalnym i obecnością ognisk lub zrostów endometrialnych. Niestety bardzo negatywnie wpływa na jakość życia endopacjentek. Seksualność to nieodłączny element dobrostanu, a problemy w tym zakresie mogą powodować dalsze konsekwencje zarówno zdrowotne, jak i emocjonalne. W tym artykule znajdziesz najważniejsze informacje na temat dyspareunii w endometriozie oraz dowiesz się, jak można ją zmniejszać.

Co to jest dyspareunia?

Dyspareunia to zaburzenie seksualne. Polega na występowaniu dolegliwości bólowych w obrębie narządu płciowego przed stosunkiem płciowym, podczas stosunku lub bezpośrednio po nim. Czas utrzymywania się bólu i jego nasilenie są bardzo różne. Każda kobieta z dyspareunią może też odczuwać ból w nieco innym miejscu. Może on pojawiać się przy wejściu do pochwy, w obszarze sromu, ale też w głębiej położonych strukturach narządu rodnego. Warto podkreślić, że dyspareunia sama w sobie nie jest chorobą, ale dysfunkcją i objawem. Może pojawiać się w przebiegu różnorodnych schorzeń ginekologicznych. Związana jest też z naszym samopoczuciem emocjonalnym i kondycją psychiczną.  Niestety jest to problem, który może dotyczyć nawet 18% kobiet na całym świecie. Odsetek ten jest jednak zdecydowanie wyższy wśród pacjentek z endometriozą, a ból podczas stosunku może dotyczyć nawet 80% endopacjentek. 

Dyspareunia jako objaw endometriozy

Ból podczas współżycia to jeden z pierwszych i głównych objawów endometriozy. Niestety wciąż bywa bagatelizowany, zarówno przez pacjentki, jak i niektórych specjalistów. Jeśli regularnie odczuwasz ból podczas stosunku, chciałabym, abyś zapamiętała z tego artykułu tą jedną, najważniejszą rzecz – to nie jest Twoja uroda i seks nigdy nie powinien boleć. Nie bagatelizuj tych dolegliwości i szukaj pomocy u ginekologa, fizjoterapeutki uroginekologicznej lub seksuologa. W dzisiejszych czasach medycyna daje wiele możliwości wspierania Cię w walce z tym problemem. Nie musisz być z tym sama, a dobrze dobrane postępowanie może przynieść naprawdę rewelacyjne efekty.

Skąd się bierze dyspareunia w endometriozie? Ogniska endometriozy w miednicy mniejszej powodują stan zapalny i zrosty, a tym samym mogą zmniejszać ruchomość macicy i powodować ból w trakcie seksu i orgazmu. Ogniska endometrium mogą zagnieździć się również w więzadłach między pochwą a odbytnicą, a to powoduje ból podczas penetracji. Nie można zapomnieć też o uogólnionym stanie zapalnym, który może zwiększać dolegliwości bólowe w obrębie sromu i miednicy mniejszej. Wpływ endometriozy na występowanie dyspareunii jest więc złożony i wielotorowy, dlatego do leczenia najlepiej podejść holistycznie. 

Endometrioza a ból podczas stosunku – jak rozpoznać?

Nie istnieje jedno konkretne badanie, które jednoznacznie potwierdzałoby, czy mamy do czynienia z dyspareunią. Podstawowym elementem procesu diagnostycznego jest szczegółowy wywiad lekarza z pacjentką, a także badanie przeprowadzone przez ginekologa oraz fizjoterapeutkę uroginekologiczną. Niestety brak jednoznacznych standardów i wytycznych powoduje, że niektóre pacjentki są lekceważone. Dlatego, jeśli borykasz się z dyspareunią, nie daj sobie wmówić, że przesadzasz, że wymyślasz, że na pewno nie jest tak źle i wystarczy się rozluźnić. Wiem, że to frustrujące, ale szukaj specjalistów, którzy nie zbagatelizują Twoich dolegliwości i zajmą się Twoim zdrowiem poważnie i kompleksowo. 

Listę polecanych specjalistów znajdziesz tutaj: https://codedeep.pl/leczenie-i-diagnoza-endometriozy/?srsltid=AfmBOorn8MTI_wEFU22YsQbHxGcjOcNLZ7udEobNRKHb9IDHeB584s3r 

Przed pierwszą wizytą warto, abyś sama sobie odpowiedziała na kilka pytań. Zastanów się:

• • Jak często czujesz ból podczas seksu? Czy pojawia się za każdym razem, czy w określonych sytuacjach?
  • W którym miejscu zlokalizowany jest ból? Przy wejściu do pochwy czy głębiej?

• Czy ból pojawia się wyłącznie podczas penetracji, czy też przed lub po?

• Czy są pozycje, które powodują u Ciebie największy ból?

• Czy oprócz dyspareunii borykasz się też z bolesnymi miesiączkami, bólem podczas wypróżnienia lub oddawania moczu?

Taka samoobserwacja to świetny wstęp do diagnostyki – ostatecznie to właśnie to co czujesz, jak to czujesz, gdzie i kiedy to czujesz, jest najważniejsze. 

Jak radzić sobie z dyspareunią w endometriozie?

Leczenie dyspareunii to proces, który wymaga cierpliwości, zaangażowania specjalistów, pacjentki oraz partnera i bardzo holistycznego podejścia. U każdej kobiety pomocne mogą okazać się nieco inne metody, dlatego pamiętaj, aby nie porównywać się do nikogo i słuchać wyłącznie swojego ciała, bo ono mówi do Ciebie codziennie. Jakie są dostępne metody leczenia dyspareunii w endometriozie?

Dyspareunia w endometriozie: domowe sposoby

O swój komfort podczas współżycia częściowo możesz zadbać samodzielnie w warunkach domowych. Oto najważniejsze kwestie:

• Dobre nawilżenie – suchość pochwy niestety nasila ból podczas penetracji. Możesz używać lubrykantów podczas stosunku, a na co dzień stosować globulki dopochwowe z kwasem hialuronowym. Pamiętaj też o noszeniu bawełnianej, przewiewnej bielizny, aby uniknąć mechanicznych podrażnień.
• Techniki relaksacyjne – dysfunkcje seksualne niekorzystnie wpływają na nasze samopoczucie. Z kolei stres negatywnie przekłada się na nasz komfort i satysfakcję z seksu. Wiem, że zalecenie „nie stresuj się” nic nie wniesie do Twojego życia. Ale na tyle, na ile możesz, postaraj się unikać przebodźcowania, przemęczenia i stresujących sytuacji, które nie wymagają Twojej obecności i zaangażowania. Każdego dnia postaraj się znaleźć chociaż 5-10 minut tylko dla siebie. Możesz poświęcić je na ćwiczenia oddechowe, medytację prowadzoną lub po prostu chwilę uważności. Dużo pomocnych treści znajdziesz w naszych darmowych materiałach wspierających.
• Eksperymentuj w łóżku – wiem, że gdy odczuwasz ból, to pewnie ostatnia rzecz, o jakiej myślisz. Ale pamiętaj, że nie każdy seks musi być związany z penetracją. Szukajcie (wspólnie!) nowych pozycji i aktywności, które będą komfortowe i przyjemne dla Waszej dwójki. 
• Używaj wibratorów – wibratory i inne wibrujące gadżety erotyczne to nie tylko urozmaicenie gry wstępnej, ale też dobry sposób na rozluźnienie mięśni. Wypróbuj je sama lub z partnerem. Jeśli masz obawy i nie wiesz, jak się do tego zabrać, porozmawiaj z fizjoterapeutką uroginekologiczną. Automasaż to naprawdę rewelacyjny sposób na pozbycie się napięć. 

Dyspareunia w endometriozie: fizjoterapia uroginekologiczna

Współpraca z fizjoterapeutką urginekologiczną jest niemalże niezastąpiona w przypadku bolesnych stosunków w przebiegu endometriozy. Terapia w gabinecie oraz indywidualne ćwiczenia pomagają rozluźnić napięcia mięśniowe i lepiej nauczyć się własnego ciała. Fizjoterapeutka będzie też Twoim głównym źródłem wiedzy na temat dbania o zdrowie dnao miednicy. Pokaże Ci, jakie nawyki warto pielęgnować, a nad którymi lepiej popracować, aby nie doprowadzić do nadmiernych napięć, problemów intymnych i dolegliwości bólowych.

Dyspareunia w endometriozie: leczenie farmakologiczne

Niestety nie istnieją leki działające konkretnie na samą dyspareunię, jednak leki hormonalne stosowane w leczeniu endometriozy mogą zmniejszać objawy tej choroby, w tym bolesne stosunki. Farmakoterapia powinna być indywidualnie dobrana przez lekarza, dopasowana do Twojego stanu zdrowia, stylu życia i planów prokreacyjnych. 

Dyspareunia w endometriozie: leczenie chirurgiczne

Leczenie chirurgiczne i operacyjne usuwanie ognisk endometriozy oraz zrostów to jedna ze skutecznych metod leczenia endometriozy. Kwalifikację do operacji zawsze przeprowadza lekarz, ponieważ nie u każdej pacjentki będzie to wskazane. Po zabiegu wiele kobiet odczuwa ulgę w zakresie bolesnych miesiączek oraz stosunków. 

Podsumowanie

Dyspareunia, czyli ból podczas stosunku płciowego, jest częstym zaburzeniem seksualnym u kobiet z endometriozą. U endopacjentek występuje nawet czterokrotnie częściej niż u kobiet bez tej choroby. Ból podczas stosunku jest najprawdopodobniej związany z przewlekłym stanem zapalnym oraz obecnością zrostów charakterystycznych dla endometriozy. Leczenie choroby może istotnie poprawić jakość życia seksualnego pacjentek dotkniętych tym schorzeniem, jednak wymaga czasu, cierpliwości i zaangażowania wielu specjalistów. Na szczęście dzisiejsza medycyna i fizjoterapia dają duże szanse na sukces i skuteczną pomoc endopacjentkom.

Źródła:

1. Drosdzol-Cop A. Dyspareunia u kobiet z endometriozą, https://www.forumginekologii.pl/artykul/dyspareunia-u-kobiet-z-endometrioza [dostęp: 25.09.2025]
2. Radomski D. Występowanie dyspareuni u kobiet z endometriozą, https://journals.viamedica.pl/sexual_and_mental_health/article/viewFile/33617/24660#:~:text=Wstęp.,również%20weryfikację%20występowania%20endometriozy%20otrzewnowej [dostęp: 25.09.2025]
3. Jarząbek-Bielecka G. Dyspareunia i bolesne miesiączki u kobiet z endometriozą –  obserwacje kliniczne dotyczące zastosowania dienogestu, https://ginekologia.pl/assets/pdf/artykuly/271-277_ginekologia_4_2014_jarzabek_dyspareunia_2.pdf [dostęp: 25.09.2025]
4. Jimenez J. Endometriosis and dyspareunia: Solving the enigma, https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2590161323000492 [dostęp: 25.09.2025]

Privitera G. Endometriosis Symptomatology, Dyspareunia, and Sexual Distress Are Related to Avoidance of Sex and Negative Impacts on the Sex Lives of Women with Endometriosis, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9967948/ [dostęp: 25.09.2025]