Zioła w endometriozie – polecane gatunki, właściwości i zastosowanie

Zioła to naturalne surowce roślinne będące źródłem wielu substancji biologicznie aktywnych. W praktyce oznacza to, że stosowanie ziół może wspierać nasze zdrowie na wielu płaszczyznach, zarówno w kontekście profilaktyki, jak i wspomagania leczenia. Wiele pacjentek chorujących na endometriozę interesuje się ziołoterapią i szuka naturalnych metod łagodzenia dolegliwości, jednak działanie ziół często jest źle rozumiane. Nie są one remedium na chorobę i nie zastępują leczenia farmakologicznego, ani chirurgicznego. Nie oznacza to jednak, że nie warto ich stosować. Warto! Aby ziołoterapia była bezpieczna i skuteczna musi być wprowadzona w odpowiedni sposób. Każdy surowiec ma nieco inne działanie, a pochodzenie naturalne nie jest jednoznaczne z tym, że wszystkie zioła są bezpieczne i nie powodują żadnych skutków ubocznych. W tym artykule zebrałam dla Ciebie najważniejsze informacje na temat ziół mających potencjał we wspomaganiu leczenia endometriozy, aby pomóc Ci podjąć najlepszą decyzję na temat naturalnego łagodzenia dolegliwości towarzyszących chorobie. 

Czy zioła pomagają na endometriozę?

Jeśli miałabym odpowiedzieć na to pytanie jednym słowem, powiedziałabym „tak”. Dobrze dobrane zioła pomagają:

• Zmniejszyć dolegliwości bólowe towarzyszące miesiączce,

• Obniżyć stan zapalny związany z endometriozą,

• Spowolnić progresję choroby i zmniejszyć ryzyko powikłań,

• Poprawić płodność,

• Wzmocnić układ immunologiczny,

• Poprawić komfort trawienny,

• Ułatwić zasypianie i poprawić jakość snu,

• Wzmocnić pamięć i koncentrację. 

Zdecydowanie jest o co walczyć! Jednak jest kilka kwestii, o których chciałabym Ci powiedzieć, zanim zaczniesz je stosować.

• Zioła są wsparciem w leczeniu endometriozy, ale nie zastępują żadnej innej metody leczenia. Nie są alternatywą dla farmakoterapii lub leczenia chirurgicznego, ale mogą wzmacniać ich działanie. 
• To, że zioła są naturalne, nie oznacza, że zawsze są bezpieczne i nie powodują żadnych działań niepożądanych. Nadmierne stosowanie ziół może wiązać się ze skutkami ubocznymi i pogorszeniem zdrowia.
• Zioła wchodzą w interakcje z lekami, suplementami diety oraz innymi ziołami i należy wziąć to pod uwagę podczas planowania ziołoterapii.
• Zioła mają bardzo szerokie spektrum działania. Mogą np. zmniejszać dolegliwości bólowe, ale jednocześnie podnosić ciśnienie krwi, co nie u każdego jest wskazane. 

Decyzja o zastosowaniu ziół powinna być więc dobrze przemyślana i skonsultowana ze specjalistą, któremu ufasz. To gwarancja nie tylko skuteczności, ale też Twojego bezpieczeństwa. 

Zioła w endometriozie – jakie stosować?

Lista ziół, które mogą wspomagać leczenie endometriozy, jest długa. Poniżej znajdziesz charakterystykę gatunków roślin o najsilniejszym działaniu potwierdzonym w badaniach naukowych. 

Zioła w endometriozie – niepokalanek pospolity

Niepokalanek pospolity (Vitex agnus castus) znany jest głównie ze swojego pozytywnego wpływu na gospodarkę hormonalną oraz działania przeciwzapalnego. W medycynie naturalnej wykorzystuje się przede wszystkim jego owoce. Zawierają one wiele substancji aktywnych takich jak diterpeny, irydoidy glikozydowe, flawonoidy. Substancje te wykazują działanie dopaminergiczne. Wiążą się z receptorami dopaminowymi, a dzięki temu zmniejszają produkcję prolaktyny. Jej nadmiar (hiperprolaktynemia) jest częstą przyczyną zaburzeń miesiączkowania i problemów z zajściem w ciążę. Dodatkowo stosowanie niepokalanka pospolitego reguluje poziom progesteronu i zmniejsza nasilenie objawów zespołu napięcia przedmiesiączkowego. Warto rozważyć go w następujących sytuacjach:

• Hiperprolaktynemia współwystępująca z endometriozą,
• Niedobór progesteronu,
• Silne objawy zespołu napięcia przedmiesiączkowego (obniżenie samopoczucia, wahania nastroju, problemy z cerą, tkliwość piersi),
• Problemy z zajściem w ciążę w przebiegu endometriozy.

Najczęściej stosuje się go w formie naparów lub suplementów diety zawierających wyciąg z owoców. Zalecane dawkowanie w kontekście poprawy płodności i gospodarki hormonalnej wynosi od 0,5-1 g suszonych owoców dziennie. Nie zaleca się łączenia niepokalanka z doustnymi lekami antykoncepcyjnymi ze względu na ryzyko obniżenia ich skuteczności.

Zioła w endometriozie – wiesiołek dwuletni

Wiesiołek dwuletni (Oenothera biennis), a w szczególności olej z jego nasion, jest potocznie nazywany kobiecym olejem, ponieważ wspiera żeńskie zdrowie na wielu płaszczyznach. Olej z wiesiołka jest skoncentrowanym źródłem prozdrowotnych kwasów tłuszczowych. 65% wszystkich kwasów tłuszczowych stanowi kwas linolenowy, a 10% – kwas γ-linolenowy. Oba te kwasy są prekursorami w produkcji PGE-1, czyli prostaglandyny o działaniu przeciwzapalnym. Dzięki temu olej z wiesiołka może być bardzo pomocny w naturalnym zmniejszaniu bólu miesiączkowego (zarówno w przypadku endometriozy, jak i tzw. pierwotnego bolesnego miesiączkowania). Jak go stosować? Wystarczy już 1-2 łyżeczki dziennie. Możesz dodawać go do sałatek lub smoothie, pamiętaj jednak, że nie nadaje się on do smażenia ani podgrzewania. 

Olej z wiesiołka badany jest również pod kątem łagodzenia objawów PMS. Pierwsze doniesienia na temat jego pozytywnego wpływu pojawiły się już w 1994 roku. Wykazano wtedy, że dawki od 3 do 6 g oleju z wiesiołka na dobę są nie tylko bezpieczne, ale też skuteczne w zmniejszaniu najczęstszych objawów PMS takich jak senność, wahania nastroju, bóle w obrębie miednicy, tkliwość piersi, problemy ze snem. 

Zioła w endometriozie – kurkuma (ostryż długi)

Kurkuma to przyprawa wykorzystywana głównie w kuchni indyjskiej jako dodatek smakowy i barwiący do potraw. Ma również długie i szerokie zastosowanie w medycynie naturalnej, co wynika z wysokiej zawartości kurkuminy, czyli głównej substancji biologicznie czynnej tej rośliny. Kurkumina wykazuje działanie:

• Przeciwzapalne,

• Antyoksydacyjne,

• Przeciwnowotworowe,

• Immunomodulujące. 

Właściwości te potwierdzają liczne badania prowadzone na komórkach, zwierzętach, a także wśród ludzi. Silne działanie przeciwzapalne kurkuminy sprawia, że może być ona pomocna w spowalnianiu progresji endometriozy. Kurkumina zmniejsza poziom mediatorów zapalenia takich jak IL-6, IL-8 i NF-𝜅B oraz obniża aktywność białka VEGF. Jest to ważny czynnik angiogenny w endometriozie, który stymuluje tworzenie nowych naczyń, a tym samym odżywienie, unerwienie i wzrost ognisk endometrialnych. 

Jak stosować kurkumę w endometriozie? Przede wszystkim warto dodawać ją w formie proszku do posiłków np. zup i sosów. Korzeń kurkumy dobrze sprawdzi się jako składnik ciepłych naparów ziołowych. Jednak, aby w pełni wykorzystać przeciwzapalne właściwości kurkumy, najlepiej sięgnąć po suplementy z kurkuminą. Znajdziesz ją w naszym produkcje EndoBase. 

Zioła w endometriozie – imbir lekarski

Korzeń imbiru lekarskiego stosowany jest głównie jako środek przeciwzapalny i przeciwbólowy. Za te właściwości odpowiada wysokie stężenie gingeroli. Imbir ma zastosowanie we wspomaganiu leczenia stanów zapalnych oraz bólu menstruacyjnego. W jednym z przeglądów systematycznych oceniono, że stosowanie ekstraktu z imbiru wykazuje działanie przeciwbólowe na poziomie porównywalnym z kwasem mefenamowym, czyli jednym z niesteroidowych leków przeciwzapalnych. Pozytywne efekty można zaobserwować przy zastosowaniu 1000 mg ekstraktu imbiru dziennie przez ok. 3 dni przed spodziewaną miesiączką i 1-2 dni miesiączki. 

Czy napary z imbiru działają podobnie? Niestety nie do końca. Również mają właściwości przeciwzapalne, przeciwbólowe i rozkurczowe, jednak są one dużo mniejsze niż w przypadku ekstraktów. Można stosować je dodatkowo, jako uzupełnienie terapii, jednak jeśli zależy Ci na silnym efekcie, lepiej sięgnąć po suplementy z ekstraktem z imbiru. 

Niestety aktualnie większość badań nad skutecznością imbiru odnosi się do pierwotnego bolesnego miesiączkowania, a nie bólu wywołanego endometriozą, niemniej wysoka dostępność i bezpieczeństwo imbiru, sprawiają, że można rozważyć go jako wsparcie w łagodzeniu objawów choroby. 

Zioła w endometriozie – kalina śliwolistna i kalina koralowa

Kalina śliwolistna (Viburnum prunifolium) i kalina koralowa (Viburnum opulus) to rośliny pomocne w łagodzeniu objawów niektórych schorzeń ginekologicznych takich jak  pierwotne i wtórne bolesne miesiączkowanie oraz torbiele jajników.  Ich kora zawiera kwas salicylowy, dzięki któremu działają przeciwskurczowo i przeciwbólowo. Natomiast ekstrakt z suszonych owoców (w szczególności kaliny koralowej) może zmniejszać wielkość ognisk endometrialnych oraz poziom cytokin prozapalnych w płynie otrzewnowym. Niestety na ten moment dysponujemy badaniami przeprowadzonymi wyłącznie na  modelu zwierzęcym, dlatego brakuje oficjalnych rekomendacji dotyczących stosowania tych ziół. Warto jednak wypróbować domowe napary z suszonej kory lub owoców kaliny śliwolistnej i lub koralowej. Wystarczy zalać łyżkę suszu szklanką gorącej wody i wypić po ostygnięciu. 

Zioła w endometriozie – męczennica cielista

Liście męczennicy cielistej (Passiflora incarnata)są bogatym źródłem fitozwiązków takich jak jak witeksyna, izowiteksyna, orientyna, apigenina, kampferol oraz alkaloidy indolowe. Dzięki nim mącznica może działać:

• Przeciwzapalnie,

• Przeciwlękowo,

• Przeciwdrgawkowo,

• Uspokajająco. 

Męczennica oddziałuje głównie na ośrodkowy układ nerwowy i zwiększa poziom kwasu gamma-aminomasłowego (GABA) w mózgu, który działa wyciszająco i łagodzi napięcie nerwowe. Dodatkowo ekstrakty z liści męczennicywykazują działanie przeciwbólowe u kobiet z pierwotnym bolesnym miesiączkowaniem. Aktualnie brakuje jakościowych badań na temat jej zastosowania w endometriozie, jednak mechanizm działania wydaje się obiecujący. Możesz wypróbować ją w formie domowych naparów ziołowych  i sprawdzić, czy widzisz pozytywną zmianę po regularnym stosowaniu.

Zioła w endometriozie – krwawnik pospolity

Krwawnik pospolity (Achillea millefolium) zawiera wiele biologicznie aktywnych związków, takich jak flawonoidy, monoterpeny i seskwiterpeny znanych ze swoich korzystnych właściwości, obejmujących działanie przeciwzapalne i przeciwbólowe. Badania na modelach zwierzęcych wykazały, że może zmniejszać wielkość ognisk endometrialnych oraz ograniczać powstawanie zrostów. Dodatkowo zmniejsza poziom marketów stanu zapalnego takich jak IL-6 i TNF-α.  Inne badania przeprowadzone już wśród kobiet wykazały, że picie naparów z krwawnika przez 3 dni podczas dwóch cykli zmniejsza bóle miesiączkowe. Ziele krwawnika znajdziesz w naszej mieszance ziołowej „Uciążliwe miesiączki”. 

Zioła w endometriozie – dzięgiel chiński

Dzięgiel chiński (Angelica sinensis) jest  pomocny w łagodzeniu bolesnych miesiączek, bólu brzucha i zaparć, czyli częstych objawów towarzyszących endometriozie. Korzeń dzięgla zawiera polisacharydy, fotoestrogeny, kwasy organiczne, dzięki którym działa rozkurczowo, przeciwbólowo, poprawia krążenie i funkcjonowanie układu immunologicznego. Od lat stosuje się go w medycynie naturalnej u pacjentek z problemami ginekologicznymi takimi jak zaburzenia miesiączkowania, brak miesiączki i bóle miesiączkowe. Jeśli borykasz się z nasilonymi objawami endometriozy, możesz wypróbować domowy napar z suszonego korzenia dzięgla chińskiego. 

Zioła w endometriozie – rumianek lekarski

Rumianek (Chamomilla recutita) to starożytne zioło lecznicze znane na całym świecie. Zawiera olejki eteryczne takie jak bisabolol i chamazulen, flawonoidy, śluzy, garbniki, kwasy organiczne oraz sole mineralne. Dzięki nim kwiaty rumianku mają działanie przeciwzapalne, przeciwskurczowe, uspokajające i łagodzące lęk. Działanie przeciwzapalne polega przede wszystkim na hamowaniu prozapalnych prostaglandyn. Badania naukowe potwierdzają, że stosowanie rumianku zmniejsza ból brzucha i miednicy podczas menstruacji i można uznać je za skuteczne leczenie pierwotnego bolesnego miesiączkowania i zmniejszania obfitości krwawienia miesiączkowego. W jednym z badań, w którym brały udział kobiety z rozpoznaną endometriozą, zaobserwowano, że w grupie otrzymującej placebo, aż 50% kobiet podczas menstruacji sięgało po ibuprofen, a 21% po hioscynę, czyli lek rozkurczowy. Natomiast w grupie otrzymującej preparaty z rumiankiem (ok. 3 g ekstraktu dziennie) żadna uczestniczka nie miała potrzeby stosowania leków przeciwbólowych, a część badanych zgłosiła też złagodzenie bólu podczas współżycia. Badanie trwało przez 8 tygodni. Rumianek może być więc wartościowym wsparciem w łagodzeniu objawów endometriozy, dlatego zastosowaliśmy go w 2 mieszankach ziołowych EndoMe: Uciążliwe miesiączki oraz Objawy PMS. 

Podsumowanie

Zioła stanowią cenne wsparcie w łagodzeniu objawów endometriozy dzięki swoim właściwościom przeciwzapalnym, przeciwbólowym i regulującym gospodarkę hormonalną. Są wartościowym elementem leczenia i stanowią uzupełnienie dla innych metod. Mimo swojego prozdrowotnego działania i naturalnego pochodzenia mogą jednak powodować skutki uboczne i działania niepożądane – pamiętaj o tym, jeśli decydujesz się na ich stosowanie u Ciebie.  Warto skonsultować się wcześniej z lekarzem i dietetykiem, aby mieć pewność, że będą dla Ciebie bezpieczne i skuteczne. 

Źródła:

1. Ilhan M. Novel Drug Targets with Traditional Herbal Medicines for Overcoming Endometriosis, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6637095/  [dostęp: 28.10.2025]
2. Woźniak P. Leczenie uzupełniające w endometriozie, Przegląd Menopauzalny, 2012
3. European Union Herbal monograph on Vitex agnus-castus L., fructus, https://www.ema.europa.eu/en/documents/herbal-monograph/final-european-union-herbal-monograph-vitex-agnus-castus-l-fructus-revision-1_en.pdf [dostęp: 28.10.2025]
4. Mahboudi M. Evening Primrose (Oenothera biennis) Oil in Management of Female Ailments, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6718646/ [dostęp: 28.10.2025]
5. Neykhonji M.  Oenothera biennis improves pregnancy outcomes by suppressing inflammation and fibrosis in an intra-uterine adhesion rat model, https://www.nature.com/articles/s41598-024-69488-z [dostęp: 28.10.2025]
6. Mujezin L. Effects of Curcumin, Resveratrol, and Quercetin on Endometriosis and Polycystic Ovaries Syndrome—A Review, https://www.mdpi.com/2504-3900/91/1/394 [dostęp: 28.10.2025]
7. Boroujeni Z. Effects of Curcuma longa (turmeric) and curcumin on the premenstrual syndrome and dysmenorrhea: A systematic review, 
8. Arablou T. Curcumin and endometriosis: Review on potential roles and molecular mechanisms, https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0753332217346838 [dostęp: 28.10.2025]
9. Saric M. The Role of Plant-Based Diets and Personalized Nutrition in Endometriosis Management: A Review, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12299565/  [dostęp: 28.10.2025]
10. Gu X. Therapeutic Potential of Natural Resources Against Endometriosis: Current Advances and Future Perspectives,  https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11345706/ [dostęp: 28.10.2025]
11. Chec C. Efficacy of Oral Ginger (Zingiber officinale) for Dysmenorrhea: A Systematic Review and Meta-Analysis, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4871956/ [dostęp: 28.10.2025]
12. Gomathy J. An Effective but Forgotten Therapy in Dysmenorhea, https://www.jsafog.com/doi/JSAFOG/pdf/10.5005/jp-journals-10006-1683 [dostęp: 28.10.2025]
13. Jenabi E. Effect of Achillea Millefolium on Relief of Primary Dysmenorrhea: A Double-Blind Randomized Clinical Trial, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26238568/ [dostęp: 28.10.2025]
14. Khalajinia Z. The Effects of Chamomile and Flaxseed on Pelvic Pain, Dyspareunia, and Dysmenorrhea in Endometriosis: A Controlled Randomized Clinical Trial, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11694585/ [dostęp: 28.10.2025]
15. Mazandarani M.   Antioxidant Activity and Ethno pharmacological Survey of Achillea biebersteinii Afan. in the Treatment of Dysmenorrhoea in Traditional Medicine of Golestan Province, Iran, https://www.researchgate.net/publication/277641362_Antioxidant_Activity_and_Ethno_pharmacological_Survey_of_Achillea_biebersteinii_Afan_in_the_Treatment_of_Dysmenorrhoea_in_Traditional_Medicine_of_Golestan_Province_Iran [dostęp: 28.10.2025]
16. Balan A. An Overview on the Conservative Management of Endometriosis from a Naturopathic Perspective: Phytochemicals and Medicinal Plants, https://www.mdpi.com/2223-7747/10/3/587 [dostęp: 28.10.2025]

Jenabi E. Effect of Achillea Millefolium on Relief of Primary Dysmenorrhea: A Double-Blind Randomized Clinical Trial, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26238568/ [dostęp: 28.10.2025]